• banner2.png
  • banner4.png
  • banner5.png
  • museum outside.jpg

Мутрын тэмдэг

Мутрын тэмдэг нь хувцас өмсгөлийн салшгүй нэгэн хэсэг болохынхоо сацуу догшид, бурхадын гүйцэтгэх зан үйл билэгдлийг тодотгон харуулах бөгөөд маш олон зүйл байна. Үүнд:

  • жад, илд, сүх, нум сум, гох, хадамгаа, алх, хадуур, заазуур, дэгээ, хутга, ташуур, зандан шийдэм, сэрээ, гадас, зэрэг дайсан зэтгэрийг тасдагч мэс, очир, чагжа, хорол эрдэнэ, цэцэг, эрих, бива, бадар аяга, хүрд, хонх, дамар, дулдуй, шүхэр (дүг), цалам, жалцан, бойпор, дэвүүр (аяив), судар, титэм, гавал, эрдэнээр дүүрэн таваг, эрдэнийн зүйлээр бөөлжигч хулгана, удвал, бумба зэрэг зүйлүүдийг таван өнгийн хив хадгаар барьж цамнадаг.

Дэлгэрэнгүй...Мутрын тэмдэг

Цамын баг

Цамын баг нь догшид бурхад хийгээд уул усны лус савдаг зэргийн төрх байдлыг дүрслэн харуулах хамгийн гол хэрэгсэл болно.Шашны номлолд 4 үйлс гэж алдаршсан Шижайбандагийнлай гэх буюу амирлуулагч, дэлгэрүүлэгч, эрхэнд оруулагч, хатуу ширүүн гэсэн 4 их үйлсийг бүтээгч бурхад нь тус тусдаа өнгө байдал, үүрэг чиглэл нь өөр, жишээлбэл: өвчин саад зэтгэрийг амирлуулагч бурхад нь цагаан өнгөтэй, нас буян эрдэм мэдлэгийг дэлгэрүүлэгч бурхад шар өнгөтэй, ертөнцийн эд баялаг, эр эмийг эрхэнд хураан үйлдэгч бурхад нь улаан өнгөтэй, зөөлнөөр эс дийлдэх дайсан, тэрсүүдийг дарагч бурхад нь хар өнгөтэй байна.

Цамын багийг урлахдаа эдгээр өнгийг болон бурхан бүтээх тиг хэмжээ, тогтсон ёс, журмыг баримтлан бүтээж байжээ. Догшидын багийн тэргүүнд баатрын дуулга өмсгөн магнайд нь нар, сар дүрслэн, дуулганы хөвөөгөөр нүүрэн талд таван хохимой толгойн дүрс урладаг. Энэ таван хохимойн дүрс нь цаглашгүй таван муу хор уур хилэн,

Дэлгэрэнгүй...Цамын баг

Цамын төрөл

Төвдөөс Монголд дэлгэрсэн цам нь түгэн дэлгэрч хөгжих явцдаа маш ихээр сонирхогдох болж, Төвдийн цамаас ялгагдах өвөрмөц онцлог шинж чанар, дүр төрхийг олсноор үл барам нутаг нутгийн цамын бүжиг өөр хоорондоо эрс ялгагдах онцлогийг олон хөгжин дэлгэрчээ.Энэ нь газар газрын сүм хийдүүдийн шүтээн сахиус, уул усны лус савдаг өөр өөр байдагтай нэг талаар холбоотой бөгөөд нөгөө талаас нутаг нутгийн ард түмний зан заншлын өвөрмөц онцлогтой уялдан тооны олон цөөн ба гарах дүр дүрслэл, цаг хугацаа, ёс жаяг, дэг хөдөлгөөнийхөө хувьд ялгарах болсон байна. Үүнийг хувьсгалаас өмнө тус оронд 700 гаруй хийдэд 500 гаруй цамын өвөрмөц дэг найруулга байсан гэх мэдээ баримт харуулж байна. Тухайлбал, Жахар цам, Тахилын цам, Майдарын цам, Бухан цам, Хангалын цам, Эрлэг цам, Дарь эхийн цам, Гэсэрийн цам, Мялын цам гэх мэт.

Дэлгэрэнгүй...Цамын төрөл

Цамын үүсэл гарал, домог

Энэтхэгийн бурханы шашны нууц тарни, дотоод бясалгалын бүжгээс уламжлалтай "Цам", "Гарчам" хэмээн нэрлэгдсэн шарын шашны багт бүжгийн зүйл 8-р зууны сүүлийн мөчлөгөөс Төвдөд, 18-р зууны дунд үеэс Монгол газарт дэлгэрчээ.

Цамын холбогдох эх сурвалжууд болон цамыг судалсан эрдэмтдийн зохиол бүтээлд эл багт бүжгийн үүслийн тухайд өгүүлснээс дурдвал: 

  1. Энэтхэгээс Бадма Самбава гэдэг хүний авчирч түгээсэн Буддын пантомим ба эрт цагт Төвдөд байсан бөөгийн ид шидийн бүжиг 2-ын нэгдлээс цам үүссэн.
  2. Бурханы шашны улааны чиглэлийн алдарт тарничин Ловон Бадамжунайн төвдөд залагдаж, 775 онд Самъяа хийдийн яндар дэвсгэрийг тавихийн үест тэндхийн газрын лус савдаг болон хүн бусын хар хүчний зүгээс элдэв саад тотгор учруулсанд тэдгээрийг номхотгон засах "Жахар" цамын зан үйлийг үйлдсэн нь Төвдөд цам дэлгэрэхийн эхэн үүсэл болсон.

Дэлгэрэнгүй...Цамын үүсэл гарал, домог

Эрдэнэ зуугийн эрлэгийн цам

VIII зууны үед Төвдийн Самьяа хийд байгуулагдаж байх үед байгалийн элдэв гамшиг гарч хүн, амьтан дунд өвчин тахал дэлгэрч муу хүч, ад зэтгэр, барцад саад их гарсанд тэр үед амьдарч байсан Энэтхэгийн их бүтээлчин Бадамжунайг урин залж баг хувцас сэлтийг хэрэглэн тантрын үүднээс цамыг зохиож хүчтэй хариулга үйлдэн хар хүчийг дарснаар цам анхлан үүсчээ.

Цамын цаад утга санаа нь амар амгалан аз жаргал, гэгээрэлд хүрэхэд саад тотгор болдог мунхаг шуналаас үүдэлтэй ад зэтгэр зэрэг муу хүчийг дарахын тухайд юм. Цам бүжиглэх лам нь хэдэн сарын турш очирт хөлгөний үүднээс эрх авшиг авч бүжиглэх сахиусаа амилуулан бясалгадаг бөгөөд цам бүжиглэхдээ тусгай гортиг хүрээн дотор гар хөлийн хөдөлгөөн бүрт номын дагуу бясалган бүжиглэдэг болохоор дотооод бясалгалын бүжиг юм.

Дэлгэрэнгүй...Эрдэнэ зуугийн эрлэгийн цам

Хархорумын орчим дахь Монголын үеийн булш оршуулга

1964 онд археологич Н.Сэр-Оджав Өвөрхангай аймгийн Хархорин сумын нутаг Мойлтын аманд гурван булш малтан 65 см урт үйсэн хоромсого, төмөр зэв олсны зэрэгцээ Хархорум хотыг малтахад гарсантай ижил паалантай шаазангийн хагархай олжээ. Ийнхүү булшнаас тухайн үеийн Монголын хот суурины хэрэглэгдэхүүн анх олдсоноороо онцлог бөгөөд малтлагын тухай товч тэмдэглэлийг 1965 онд хавсралт зураггүй нийтэлжээ.

1972 онд Монгол-Зөвлөлтийн түүх-соёлын хамтарсан экспедици (В.В. Волков) Өвөрхангай аймгийн Богд сумын Ховд багийн нутаг Бага Тэвш ууланд 13-15 дугаар зууны үед холбогдох хоёр монгол булш малтсан байна. Энд малтсан нэгэн эмэгтэйн оршуулганаас торгоны тасархай, усны шувуудын дүрстэй хүрэл толь, төмөр хайч, модон самны үлдэгдэл, амсрын хэсэгтээ хээ угалз бүхий бүтэн мөнгөн аяга зэрэг ховор олдворын зүйл гарсан ажээ Гэвч булшны материалыг нийтлээгүй бөгөөд зарим олдворууд хаа байгаа нь одоо тодорхойгүй болжээ.

Дэлгэрэнгүй...Хархорумын орчим дахь Монголын үеийн булш оршуулга

ЗОЧИН

1101694
Өнөөдөр
Өчигдөр
Энэ долоо хоногт
Энэ сард
Нийт
59
508
59
7706
1101694
Таны IP: 54.225.17.239
Server Time: 2018-07-23 00:48:49

ВИДЕО

 

ЗУРГИЙН ЦОМОГ

  • mhall.jpg
  • 112.jpg
  • IMG_2445.JPG
  • Abb.28.JPG
  • a2.jpg
  • IMG_2464 - Copy.JPG
  • 16-r shilen horgo 4.JPG
  • IMG_0758.JPG
  • DSC01912.JPG
  • IMG_2030.JPG
  • valley1.jpg
  • 0280.jpg
  • 0.jpg
  • 2.jpg
  • tsahim museum copy.png
  • IMG_9788.jpg
  • img_1803.jpg
  • a3.jpg
  • sur.jpg
  • IMG_0508.JPG
  • baga ereenii hun chuluu.jpg
  • IMG_5663.JPG
  • DSC02088.JPG
  • img-3-3.jpg
  • museum schem 2014.jpg
  • Copy 2 of DSC02231.JPG
  • bunha.png
  • Image 47.jpg
  • oruulax.jpg
  • dugui3.jpg
  • dejee.jpg
  • 20161103_140952.jpg
  • natsuki.png
  • IMG_0516.JPG
  • top of the tuvkhun.jpg
  • gariin useg.jpg
  • il haad 2.JPG
  • valley3.jpg
  • Zahidal 1.jpg
  • eh hel18.jpg
  • tsetserleg12.jpg
  • 6-r shilen horgo 2.JPG
  • IMG_4544.JPG
  • img_9076.jpg
  • img_8741.jpg
  • eh hel12.jpg
  • b3.jpg
  • tsetserleg3.jpg
  • zoos-1.jpg
  • b5.jpg
  • IMG_5331.JPG
  • IMG_3549.JPG
  • dugui14.jpg
  • IMG_1721.JPG
  • IMG_3555.JPG
  • IMG_5321.JPG
  • eh hel9.jpg
  • dugui5.jpg
  • dugui13.jpg
  • aaaaaaaaaa.jpg
  • img-c.jpg
  • eh hel5.jpg
  • img_1781.jpg
  • 6.jpg
  • eh hel6.jpg
  • edu16may 5.JPG
  • a9.jpg
  • tsetserleg11.jpg
  • melhii2.jpg
  • eh hel17.jpg
  • tsoo.jpg
  • img_8272.jpg
  • jambal-1.jpg
  • melhii3.jpg
  • bumbatiin amnii hun chuluu.jpg
  • 20161103_140207 - Copy.jpg
  • edu16may 6.JPG
  • 16-r shilen horgo 3.JPG
  • IMG_5702.JPG
  • IMG_2312.JPG
  • il haad 1.JPG
  • tsetserleg10.jpg
  • IMG_3337.JPG
  • img-3-1.jpg
  • 1.jpg
  • 20161103_142520.jpg
  • IMG_5341.JPG
  • tsetserleg14.jpg
  • IMG_5792.JPG
  • banner.png
  • IMG_3538.JPG
  • amga.jpg
  • muz.jpg
  • staff-c4.jpg
  • nuuts world.jpg
  • temporary1.jpg
  • IMG_6605.JPG
  • IMG_7350.JPG
  • IMG_0715.JPG
  • staff-c3.jpg
  • IMG_2566.JPG
  • 3333.jpg
  • picture 004.jpg
  • 20161103_142307.jpg
  • a4.jpg
  • eh hel10.jpg
  • IMG_5662.JPG
  • b2.JPG
  • DSC02099.JPG
  • Picture2.jpg
  • arigboh-12.jpg
  • tur uzesgelen.jpg
  • chuluun zevseg.jpg
  • DSC01910.JPG
  • IMG_0669.JPG
  • img_4093.jpg
  • IMG_20120624_121832.jpg
  • 2222.jpg
  • IMG_6343.JPG
  • ger.jpg
  • ih mongol.jpg
  • IMG_3478.JPG
  • a8.jpg
  • IMG_0679.JPG
  • IMG_0751.JPG
  • aa.jpg
  • b9.jpg
  • IMG_7165.JPG
  • orkhonbook.jpg
  • b6.jpg
  • edu16may 2.JPG
  • tsetserleg1.jpg
  • hurliin iy.jpg
  • IMG_3425.JPG
  • Abb.10.JPG
  • dugui12.jpg
  • IMG_0713.jpg
  • IMG_2322.JPG
  • eh hel15.jpg
  • IMG_3459.JPG
  • b1.JPG
  • Image 46.jpg
  • arslan.jpg
  • IMG_0720.JPG
  • IMG_2200.JPG
  • staff-c5.jpg
  • IMG_0680.JPG
  • harhorum hot.jpg
  • 20161103_142149.jpg
  • 02 Kharkhorin museum.jpg
  • hoovon.jpg
  • shilen dans.jpg
  • edu16may 1.JPG
  • tsetserleg5.jpg
  • dugui9.jpg
  • ertnii nuudelchin.jpg
  • IMG_5335.JPG
  • zuu hiid.jpg
  • tsetserleg6.jpg
  • DSC02240.JPG
  • il haad 6.JPG
  • b4.jpg
  • IMG_0587.JPG
  • eh hel1.jpg
  • IMG_0573.JPG
  • IMG_0664.JPG
  • ahmad.jpg
  • IMG_0670.JPG
  • melhii4.jpg
  • IMG_0536.JPG
  • valley2.jpg
  • eh hel19.jpg
  • bosoogiin honhor 1.jpg
  • IMG_5720.JPG
  • IMG_9434.JPG
  • IMG_5357.JPG
  • Picture7.png
  • moilt.jpg
  • dugui4.jpg
  • 20161103_141332.jpg
  • IMG_9789.jpg
  • il haad 4.JPG
  • moiltiin am.jpg
  • IMG_1688.JPG
  • eh hel8.jpg
  • dugui6.jpg
  • b8.jpg
  • Zahidal 2.jpg
  • IMG_0465.JPG
  • IMG_0574.JPG
  • 2 talt zoos.jpg
  • IMG_3488.JPG
  • dugui2.jpg
  • 20161103_143103.jpg
  • muzei.jpg
  • banner.jpg
  • a5.jpg
  • eh hel16.jpg
  • eh hel7.jpg
  • museum location.png
  • IMG_0717.JPG
  • ertnii uy.jpg
  • a7.jpg
  • eh hel2.jpg
  • IMG_0666.JPG
  • bugan hoshoo.jpg
  • lllllllllllllllllllllllllllllllll.jpg
  • eh hel13.jpg
  • IMG_3558.JPG
  • arigboh-1.jpg
  • IMG_0673.JPG
  • arslan 2.jpg
  • IMG_0618.JPG
  • cam00131.jpg
  • eh hel3.jpg
  • eh hel14.jpg
  • 11111.jpg
  • abb.17.jpg
  • dugui11.jpg
  • hatan.jpg
  • cam00109.jpg
  • IMG_3535.JPG
  • edu16may 3.JPG
  • bosoogiin honhor 2.jpg
  • edu16may 4.JPG
  • IMG_2462.JPG
  • shivee ovoo.jpg
  • tsetserleg8.jpg
  • tamga.jpg
  • 20161103_140207.jpg
  • chinggis stone.jpg
  • a10.jpg
  • tsetserleg7.jpg
  • ssss.jpg
  • IMG_9668.JPG
  • tsetserleg2.jpg
  • eh hel4.jpg
  • chuluunii iy.jpg
  • dugui7.jpg
  • bugd.jpg
  • tsetserleg9.jpg
  • zoos-2.jpg
  • tsetserleg13.jpg
  • b7.jpg
  • il haad 3.JPG
  • IMG_5228.JPG
  • mhall1.jpg
  • Picture1.jpg
  • IMG_5343.JPG
  • img_4078.jpg
  • IMG_5769.JPG
  • IMG_5639.JPG
  • bosoogiin honhor.jpg
  • IMG_5153.JPG
  • ur.jpg
  • galbinga-4.jpg
  • IMG_5722.JPG
  • dugui10.jpg
  • IMG_20120624_121855.jpg
  • valley4.jpg
  • melhii1.jpg
  • galbinga-2.jpg
  • eh hel11.jpg
  • 17-r shilen horgo 1.JPG
  • valley5.jpg
  • IMG_5340.JPG
  • 20161103_141304.jpg
  • tsetserleg4.jpg
  • IMG_1733.JPG
  • arigboh-2.jpg
  • jambal-2.jpg
  • staff-c1.jpg
  • img_2195.jpg
  • DSC02095.JPG
  • dugui15.jpg
  • a.jpg
  • IMG_7182.JPG
  • a6.jpg
  • IMG_5337.JPG
  • dugui8.jpg

ХОЛБОО БАРИХ

Цагийн хуваарь / Time table:              Тасалбарын үнэ /Ticket price:                      Манай хаяг /Address:

Зун /Summer (V/1-IX/30)

Өдөр бүр

/EVERYDAY 09:00 - 18:00

Өндөр настан, 0-6 насны хүүхэд ҮНЭГҮЙ

Сурагч /Child 1000

Оюутан /Student 3000

Том хүн /Adult 8000

Монгол улс, Өвөрхангай аймаг,

Хархорин сум, Ганган Орхон баг, ш/х-30

Gangan Orkhon bag, Kharkhorin soum,

Uvurkhangai province, Mongolia. P.O.Box 30

Өвөл /Winter (X/1-IV/30

Ажлын өдрүүдэд

/WEEKDAY 10:00 - 17:00

Зураг дарах /photo

15000

 

Утас /Tel: (976)-70327808, 70327811

Факс/Fax: (976)-70327810

И-мэйл: This email address is being protected from spambots. You need JavaScript enabled to view it.

Вэб: www.Kharakhorummuseum.mn

    Бичлэг хийх /Video 35000

Менежер-Б.Дэжидмаа Утас:99145544

Нягтлан бодогч- Ц.Чимэд Утас:70327810, 96040028

ЭША-ны ахлах ажилтан- Ж.Цамбагарав Утас: 88006144

СХ-ын эрхлэгч -Б.Уртнасан Утас: 99014309

Өргөдөл, гомдол, санал хүлээн авах ажилтан - Ш.Баярмаа Утас: 70327808